|
|
Dassflyndrå Preben rir igjen
Bilder og tekst av Rudolf
Svensen Som dokke sikkart huske, blei eg fydde på ei kvide strand på
Hundvåg udanfø Stavanger. I og med at eg va onge og pelagiske,
tog strømmen meg med te den mest forurensa havne i Norge,
nemlig Egersund. I den byen e kommersielt fiske ei hellige ku,
og både politi, havnemyndigheda og politikara verne om denna
kue fø at hu ikkje ska døy. Dettan resultere i utruleg mye
drid, kunstige tesetningsstoffe og sjuge havbonn. I detta
helvete va eg uden slektninga (syskenane mine hadde eg spist)
og fisk som konne rettleda meg.
Va det løye eg havna på kjøre?
Arild introdusere meg fø någe så gjær meg løyen i håve
Det va lørdag kveld og Arild sko ta meg med på enn fest onna
kaien te sildoljefabrikken Silfas. Eg synest jo at det va någe
løye at me drog vekk i frå byen og øve på andra siå av sundet.
Det va jo i byen det skjedd i helgene.
Nå e det sånn at sildoljefabrikkane produsere enn del stoff så
klassifiseres så spesialavfall. Dettan samle de i någen tanka,
og så e det enn bil fra Stavangar så ska komma å henta dettan
å destruera det på enn skikkelige måde.
Dennan bilen he ennå aldri vore i byen..............
Når tankane e fodle, sende sjefane på sildoljen ud enn mann
med godt betalte øveti. Om notte snige han seg ner å åbne
kranane på desse tankane, sånn at heile driden havne i sjøen.
Båtfolke blir sinte, men politiet greie ikkje å finna ud kor
alt møkke så fylle havnebassenget komme i frå. Dar e jo tross
alt 3 sildoljefabrikka i Egersund.............
Uansett hadde et glupt flyndrehåve fonne ud at dessan
udsleppane som regel skjedde på lørdagskvelden. Då va politiet
i Egersund opptatt med å arrestera ungdomma så sykla to på enn
sykkel elle bar på ei ølflaska.
Eg hadde aldri vore onna kaien te Silfast før. Der verserde
rykta om dei forferdeligste skapningane som fantes der og adle
giftstoffene enn konne få i seg. Arild derimod va enn gammale
slidar. Han hadde vore ude enn lørdagskveld før, og konne
fortella nøyaktig kor i vatne eg sko ligga fø å fa best effekt
av udsleppane.
Te min store forundring va dar all slags fisk onna kaien. Ål
og ulke, tosk og sei, fløyfisk og kutling. Fiska som te vanlig
ikkje menga seg med kverandre låg her sia om sia. Adle hadde
imidlertid någe te felles. De såg ikkje ud så fiskane i
fiskaboge.
De fleste hadde både feil form og feil farge. Ålen hadde store
udveksta på magen og håve. Flyndrene hadde åbne sår og va
svarte på onnasiå. Torsken og fløyfisken va svarte og grå, det
såg ikkje bra ud.
Plutselig høyrde eg ei romling.
-Nå komme det ! sa Arild.
-Husk å ikkje svelga dei store kvide klompane som frese.
Som et snøskred kom dar ei sky av drid udifrå et røyr onna
kaien. Eg glei mod øvefladå og lod meg pakka inn i seighe
guffa så hang seg på gjellene og fekk meg te å gispa. Enn
liden kvide klomp så fresde kom forbi. Eg bare åbna gabe og
tog han inn. Det svei i halsen der han for ner, magen blåste
seg opp og gassen begynde å returnera frå magen ud igjønå
gjellene. Håve føldes litt og fylt av løgne lyda.
Eg hadde fått min fyste rus på kaustisk soda og sildolje.
Arild tar kvelden
Sian gjekk det slag i slag. Me festa og tog inn det me konne.
Ofte surfa me i ovefladå elle sto med håve ner og halen opp.
Koss flyndre sko oppføra seg hadde eg nesten glømd.
Dar va alltid någe å ta fatt i. Enten det va enn fiskebåd så
spylde udforbi havnekontore, elle det va et fartøy så helde
spilloljen øvebord.
Enn lørdag hadde me lagt opp te enn heidundrande fest. Me
vista at tobisfiske hadde vore godt, i tillegg hadde mange
fiskebåda levert hyse- og torskeyngel og skreve det inn som
tobis. Sildoljefabrikkane gjekk fø follt og tankane fyltes med
herlig guffe. Dar hadde au komt enn båd me soyabønna te
Ryttervig Fabrikker. Slike ting blei det udslepp av.
Me samla okke på kvelden. I det sista hadde Arild ikkje virka
så pigge. Han hadde fått ett stort åbent sår på halen og den
eine tarmen hang ud av raue på an. Tarmen hang seg opp i tare
og tomflaske på bånn. Arild syntes det va någe
drid............
Det blei enn fæle kveld. Eg huske bare fysta udsleppe før eg
kobla ud. Om mårenen våkna eg klemde mødlå enn daue torsk og
enn klomp med seige olje. Eg kom meg laus og begynte å leida
itte Arild.
Han va daue. Eg fant han på bonnen med undersiå opp. Skinne va
folt av hål og ennå bobla dar gass ud av hålane. Arild hadde
toge enn øvedose kaustikk.
Itte dettan va dar liksom ikkje någen meining med live mær. Eg
fant ud at eg liksågodt konne fylle itte Arild te den store
flyndrehimmelen.
Fyst prøvde eg å drokna meg i ferskvatn. Eg svømde opp elvå
forbi både laks og aure. Te slutt havna eg i ei laksatrapp. Eg
kom ikkje forbi trappe, men holdt ud i påvente av enn snarlig
død. Men akk, ingenting skjedde og te slutt blei eg leie og
tog strømmen ner te havne igjen fø å få meg någe drid.
Ittepå prøvde eg å bli fiska. Eg hadde hørt at hvist du beid
på enn krog, blei du drogen på land og drept fødi menneskane
sko eda deg. Dettan gjekk ikkje helle så bra. Når fiskarane
såg kem eg va, sa dei bare. –Æsj ei dassflyndre! Og så heiv di
meg øvebord igjen. Te slutten va eg så såre i kjeften at eg ga
opp.
Enn dag eg låg onna enn Mega-påse å deppa slo det meg:
- Koffe konne eg ikkje bare dra avsted?
- Svømma langt ud på have og ner på di store havdyp.
I fiskaboge sto dar at rødspette ikkje går jubare enn 200
meter.
- Eg konne jo sedda verdensrekord!
- Trykka ner på de store havdyp te eg eksploderte eller
imploderte ellar någe!
- Kanskje var dar til og med någen dyr der nere så spiste
sjuge dassflyndre?
Neste dag tog eg den søradgåande strømmen ud søra sonde. Til
reisefylle hadde eg någen daue manede, enn halve makrell og
etpar metar dasspapir. Eg såg meg ikkje tebage ein einaste
gong. Bare satte halen opp og trykkte meg mot bånn der eg
svømde vestøve.
Det mørka kalda reina vatne i norskerennå venta i det fjerna.
Eg hadde fått et nytt mål med livet mitt. |
|
MAGASINET
